- 5 ژوئن 2017 - 15 خرداد 1396
گنجینه آثار اشکانی و ساسانی در موزه ملی عراق؛ مجموعه‌ای که از آن نمی‌دانیم
موزه ملی عراق با وجود گنجینه منحصر بفردی که در اختیار دارد، در سال ۲۰۰۳ توجه جهانی را به خود جلب کرد؛ زمانی که در پی یورش نیروهای آمریکایی به بغداد و ناامنی پدید آمده، هزاران اثر از موزه دزدیده شد. در سالهای اخیر اما به کوشش وزارت فرهنگ عراق و پشتیبانی بسیاری از نهادهای جهانی، بخشی از این آثار به موزه برگردانده شده‌اند.موزه ملی عراق در سال ۲۰۱۵ رسما بازگشایی شد ولی هنوز تعداد بازدیدکنندگان از آن بسیار اندک است. گردشگران به ندرت جرات سفر به این کشور را پیدا میکنند و بیشتر بازدیدها برای دانش‌آموزان در مدارسِ پایتخت سازماندهی می‌شوند. بسیاری از اشیاء در ویترین‌ها بدون شناسنامه دقیق چیده شده‌اند و آخرین کاتالوگی که از گنجینه موزه به چاپ رسیده مربوط به سال ۱۹۷۶ است. فساد دولتی، سوء مدیریت و بی‌برنامگی از چالش‌های بزرگ کنونی در عراق است. موزه ملی نیز از این بحران در امان نمانده است.
پایتخت‌های باستانی ایران در عراق امروز
سرزمین باستانی "میانرودان" بخش بزرگی از عراق کنونی را تشکیل داده است؛ خواستگاه تمدن‌های باستانی سومر، بابِل و آشور. شاید به همین خاطر تاکید رسانه‌های جهانی و حتی گروه‌های باستان‌شناسی همواره بر اشیایی بوده که از همین تمدن‌ها در موزه ملی عراق قرار دارند. بخش گسترده‌ای از میانرودان (بین‌النهرین) در دوران اشکانی و ساسانی جزو امپراتوری ایران بود. شهرهای باستان هَترا و تیسفون که به ترتیب از پایتخت‌های این دو سلسله بوده‌اند اکنون در بیرون از مرزهای ایران، در مرکز و شمال عراق قرار دارند. طاق کسری در تیسفون - علیرغم فرسایش فراوان - هنوز پابرجاست ولی هَترا که در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شده در جریان یورش‌های داعش آسیب فراوانی دیده است.
در کاوش‌های باستان‌شناسی در عراق که به شکل جدی از آغاز سده بیستم میلادی آغاز شده اشیاء گوناگونی هم در رابطه با تمدن ایرانی کشف شده است. گروه‌های آلمانی که نقش اصلی در حفاری‌های نخستین را به عهده داشته‌اند، بخش عظیمی از این آثار را به موزه پِرگامون در برلین منتقل کرده‌اند. بخش کوچکتری - به دلیل یک دوره همکاری باستان‌شناسان آمریکایی با گروه آلمانی - به موزه متروپولیتن در نیویورک برده شده؛ و بخشی نیز در موزه ملی عراق نگهداری می‌شود. مهدی علی رحیم، باستان‌شناس، که در موزه ملی عراق مشغول به کار است تایید می‌کند که "اشیای منحصربفرد در آن حفاری‌ها به آلمان و آمریکا منتقل شده و به نسبت، مجموعه کوچکی از آنها در بغداد مانده است".
آثار مربوط به سلسله‌های ایرانی در موزه ملی عراق به شکل عمده دربرگیرنده سکه‌های اشکانی و ساسانی، سفال، ظرف‌هایی با نوشته به خط آرامی، کوزه‌های لُعابی، تابوت‌‌های اشکانی، کلاه‌خود و بطری‌های ظریف شیشه‌ای از زمان ساسانی هستند.
قَیس حسین رشید، مدیر اداره آثار باستانی عراق می‌گوید: "اشیاء مربوط به دوره اشکانی و ساسانی که در گالری‌های طبقه دوم موزه نگهداری می‌شوند از گزند غارتگران محفوظ بوده و دزدی‌های سال ۲۰۰۳ از مخزن موزه صورت گرفته است." اما به دلیل شفاف نبودن سیستم اطلاع‌رسانی در عراق نمی‌توان به طول کامل به چنین اظهارنظرهایی اطمینان کرد.
ببینید:
نگاهی به آثار ایرانی در موزه ملی عراق
برای نمونه در کاتالوگ موزه (چاپ ۱۹۷۶) نام یک کلاه‌خود اشکانی و تعدادی برنز از لرستان به چشم می‌خورد که در آن زمان در گالری قرار داشته‌اند ولی حالا از آنها اثری نیست؛ ممکن است به انبار موزه منتقل شده باشند ولی گردانندگان موزه از ارائه هرگونه اطلاعات درباره اشیایی که در انبار نگهداری می‌شوند یا در حال مرمت هستند خودداری میکنند.
یکی از گالری‌های موزه ملی عراق به نمایش آثار مربوط به دوران اشکانی و ساسانی اختصاص داده شده است. بسیاری از این آثار در مناطق پیرامون طاق کسری (مدائن) و هَترا پیدا شده‌اند. قیس حسین رشید می‌گوید: "اشکانیان و ساسانیان در مناطق گوناگونی از عراق ساکن بوده‌اند. در نتیجه موزه ملی نیز آثار بسیاری از این دوران در اختیار دارد. این اشیاء همه از مناطق تاریخی درون عراق پیدا شده‌اند."
مدیر اداره آثار باستانی عراق همچنین به تازه بودن مرزهای سیاسی کنونی میان عراق و ایران اشاره می‌کند و می‌گوید: "بسیاری از مناطق تاریخی در عراق به مرز با ایران نزدیک هستند و میان فرهنگ این مناطق با فرهنگ‌های باستانی در آن سوی مرز شباهت‌های زیادی دیده می‌شود. مانند مناطقی در استان میسان، در جنوب شرقی عراق. فرهنگ و تمدن در این منطقه نمایانگر شباهت‌های زیادی میان فرهنگ و تمدن ایلامی و ساسانی با تمدن در میانرودان است. نمونه معروف‌تر هم طاق کسری است که حضور پررنگ ساسانیان در عراق را نشان می‌دهد."
در سالهای اخیر روابط سیاسی میان عراق و ایران گسترش فراوانی پیدا کرده؛ جدا از همکاری‌های نظامی و امنیتی، سالانه بیش از یک میلیون ایرانی برای بازدید از آرامگاه امامان شیعه به عراق سفر میکنند. گردانندگان موزه ملی عراق ابراز علاقه میکنند که در چنین فضایی بتوانند نمایشگاهی از مجموعه آثار موزه را در تهران برگزار کنند. قیس حسین رشید اشاره می‌کند که ایرانیان در زمینه ترمیم آثار تاریخی تجربیات فراوانی دارند و اداره آثار باستانی عراق علاقه‌مند است که همکاری‌های دوجانبه‌ای صورت گیرد. او می‌افزاید: "مقام‌های سازمان میراث فرهنگی از تهران چندین بار برای بازدید از موزه ملی به بغداد آمدند و نشست‌هایی نیز با آنها برگزار شد اما نتیجه تنها به روی کاغذ ماند".
موزه ملی عراق از سال گذشته چندین بار باستان‌شناسان خود را برای دوره‌های آموزشی به بریتانیا فرستاده است. همچنین برای نخستین بار پس از بازگشایی، موزه تعدادی از آثار خود را امسال در بیرون از عراق به نمایش خواهد گذاشت. این نمایشگاه در "دوسالانه ونیز" برگزار می‌شود.
بیشتر بخوانید:
- از ثبت طاق کسری در عراق خبری نیست
- ایران: حاضریم از آثار باستانی عراق حفاظت کنیم
- نمایشگاه بزرگ ایران در آلمان: از زیگورات چغازنبیل تا باغ دلگشا
- انقراض ساسانیان و تداوم فرهنگی ایرانیان
- ساسانیان و اشکانیان در نمایشگاه تازه جاده ابریشم در موزه هرمیتاژ
ازمابپرس؛ مقاومت به آنتی‌بیوتیک یعنی چه؟
ازمابپرس؛ مقاومت به آنتی‌بیوتیک یعنی چه؟
در چند روز اخیر خبری منتشر شد از آنتی‌بیوتیک تازه‌ای که تاثیر معجزه‌آسا خواهد داشت. اهمیت این آنتی‌بیوتیک که ساخت آن در حال حاضر در مرحله پژوهشی قرار دارد، مقابله با باکتری‌های مقاوم شده به آنتی‌بیوتیک‌های فعلی ذکر شده است.
موضوع این داروی جدید و مقاومت به آنتی‌بیوتیک سوال‌های زیادی را برای مخاطبان ما به وجود آورده است که در اینجا به برخی از این سوال‌ها پاسخ می‌دهیم.
مقاومت به آنتی‌بیوتیک چه معنایی دارد؟
برخی تصور میکنند مقاومت به آنتی بیوتیک به این معناست که بدن انسان به آنتی بیوتیک مقاوم می‌شود. این برداشت نادرستی است. مقاومت به آنتی بیوتیک یعنی میکروب سپری دفاعی اختراع کرده که آنتی بیوتیک بر آن بی تاثیر است.
اما چطور چنین چیزی پیش می‌آید؟ فرض کنید آنتی‌بیوتیک بمبی است که بر روی ارتش دشمن (میکروب) ریخته می‌شود. آنتی‌بیوتیک مخصوصا اگر وسیع الطیف باشد، یعنی این که مثل بمباران کور هر میکروبی را که دم دستش بیاید می کشد. البته که تمام میکروبهای بدن مضر نیستند. برخی از این میکروب‌ها نه تنها بیماری‌زا نیستند بلکه مفید هم هستند. بنابراین آنتی‌بیوتیک میکروبهای خوبی را هم که دشمن میکروبهای بیماری‌زا هستند از بین می‌برد. میکروب‌ها برای زنده ماندن و رشد و تکثیر به منابع غذا و انرژی نیاز دارند و باکتری‌های خوب و بد با هم بر سر این منابع رقابت میکنند. بنابراین اگر آنتی‌بیوتیک دقیق و درست مصرف نشود، میکروبهای خوب را که با میکروبهای بد در رقابتند از بین می‌برد.
حال تصور کنید که آنتی‌بیوتیک تمام میکروبهای بد و خوب را کشته است اما کافی است یک میکروب بد جهش ژنتیکی پیدا کرده باشد، اتفاقی کاملا طبیعی که بسیار پیش می‌آید.. اگر این جهش باعث بی‌اثر شدن آنتی‌بیوتیک شود مثل این است که شما بمبی دارید که دیگر بر دشمن کارگر نیست. بنابراین شما حجم و میزان بمباران را هر چه بیشتر کنید نتیجه بدتر است، دوستان کشته می‌شوند و جا برای دشمنان بازتر می شود.
میکروب‌ها در انتقال اطلاعات شاید از انسان‌ها پیشرفته‌تر باشند. همانطور که در شبکه‌های اجتماعی ناگهان یک خبر به سرعت تکثیر می‌شود و همه از آن مطلع می‌شوند، میکروب‌ها نیز ژنی را که باعث مقاومت آنها می‌شود به سرعت همرسان میکنند. درست مثل اینکه شما موبایل و لپ‌تاپ‌تان را آپدیت می‌کنید تا بر علیه ویروس‌های جدید محافظت شود، میکروب‌ها هم مرتب خود را آپدیت میکنند.
حال اگر بمب قدیمی کارگر نباشد باید به سراغ بمب جدید رفت. اما همانطور که گفته شد میکروب‌ها بالاخره راه دفاع را یاد گرفته و آن را همرسان میکنند. نتیجه آنکه دائم میکروبهای خوب که می توانند در رقابت با میکروبهای بد عرصه را بر آنها تنگ کنند از بین می‌روند و جا برای رشد و تکثیر میکروبهای بد بازتر می‌شود. آنچه امروز سبب نگرانی است وجود میکروب‌هایی است (که به آنها ابرمیکروب می‌گویند) که هیچ یک از سلاح‌های ما (آنتی‌بیوتیک) بر آنها کارگر نیست. آنتی‌بیوتیک تازه‌ای که پژوهشگران بر روی توسعه آن کار میکنند، به منظور مقابله با این میکروب‌ها ساخته شده است.
داستان این آنتی‌بیوتیک چه معنایی برای زندگی روزمره ما دارد و باید چه کار کنیم؟
اول آنکه آنتی‌بیوتیک را فقط عامل سلامت ندانیم. تردیدی نیست که آنتی بیوتیک‌ها برای بقای بشر در روزگار کنونی اهمیت حیاتی دارند اما باید همیشه در یاد داشته باشیم که آنتی بیوتیک میکروبهای خوب بدن را هم می‌کشد و راه را برای میکروبهای بد باز می‌کند. بیایید از مثال جنگ استفاده کنیم.
فرض کنیم ما می‌دانیم که منطقه‌ای در کنترل دشمن است (مثل اینکه برخی میکروبهای دشمن مثلا در روده ما باشد). اگر برای کشتن نیروهای نظامی دشمن تمام شهر را از بالا بمباران کنیم، بسیاری از مردم محلی که مخالف دشمن و دوست ما هستند از بین خواهند رفت. نتیجه اینکه مقاومت محلی علیه دشمن کم می شود و همه می‌دانیم که این چقدر خطرناک است.
بنابراین خوردن آنتی بیوتیک اگر کاری حساب شده و به دقت فکر شده نباشد نه فقط به ما بلکه به تمام انسان‌ها لطمه خواهد زد. به این معنا که میکروب‌هایی را مقاوم خواهد کرد که می‌توانند باعث بیماری انسان‌های دیگر شوند.
آیا به نظر شما منطقی است که برای مبارزه با دشمن هر یک از ما راسا و شخصا تعدادی بمب را به صلاحدید خود به سمت نیروهای دشمن پرتاب کنیم؟ بعید است کسی این کار را منطقی بداند. اگر این کار لازم باشد ما آن را به متخصصان نظامی و امنیتی واگذار می کنیم. همین استدلال هم در مورد آنتی بیوتیک صادق است. تجویز آنتی بیوتیک را به پزشک واگذار کنید.
اگر پزشک برای شما آنتی بیوتیک تجویز کرد حتما سوال کنید که این آنتی بیوتیک در بدن شما چه خواهد کرد و از همه مهمتر چقدر نیاز به آنتی بیوتیک وجود دارد؟ اگر مصرف آنتی بیوتیک الزامی نیست (مثل بسیار از موارد سرماخوردگی و گلودرد که ویروسی هستند و آنتی بیوتیک بر آن بی‌تاثیر است) بهتر است مصرف نکنیم. در این موارد نه تنها ویروس هیچ آسیبی نمی‌بیند بلکه فقط میکروب‌هایی که دوست ما هستند کشته می‌شوند.
آنتی‌بیوتیک جدید را چطور می‌شود تهیه کرد؟
این سوالی بسیار عجیب است. مثل این است که گفته شود یک بمب جدید اختراع شده و مردم عادی به دنبال این باشند که چطور آن را بخرند. اینکه آنتی‌بیوتیک جدید کی وارد بازار می شود و در چه مواردی استفاده می‌شود و فواید و مضرات آن چیست موضوعی است که باید به متخصص یعنی پزشک واگذار شود.
بنابراین موضوع آنتی بیوتیک مثل مبارزه با دشمن است:
۱- از بمباران کور و بی ملاحظه و بدون در نظر گرفتن تمام جوانب پرهیز کنید؛ یعنی سرخود آنتی‌بیوتیک نخورید. اگر چنین کنید احتمال رشد و تکثیر میکروب های دشمن را در بدنتان زیاد می‌کنید.
۲- بمباران سراسری (مصرف آنتی‌بیوتیک) را فقط به عنوان آخرین راه در نظر بگیرید و حتما با متخصصان به دقت مشورت کنید. به این فکر کنید که آنتی بیوتیک میکروبهای دوست را هم می‌کشد.
آنتی‌بیوتیک هایی که ما امروزه در اختیار داریم موشک‌های هدایت شده دقیقی نیستند که فقط میکروبهای دشمن را هدف قرار دهند. به احتمال قریب به یقین بشر روزی چنین آنتی‌بیوتیکهایی را خواهد ساخت اما فعلا آنتی‌بیوتیک‌های ما مثل بمباران کور است که تمام منطقه تحت نفوذ دشمن را بمباران می‌کند به این امید که تمام دشمنان کشته شوند، اما بی‌تردید دوستان زیادی هم کشته خواهند شد.
آب گرم و سرد 'به یک اندازه دست را تمیز میکنند'
آب گرم و سرد 'به یک اندازه دست را تمیز میکنند'
پژوهشگران در آمریکا نشان داده‌اند که این نظر صحت ندارد که شستن دست با آب گرم بیش از شستن با آب سرد در از میان بردن میکروب‌ها موثر است.
در این پژوهش، که نتیجه آن در نشریه "حفاظت از مواد غذایی" منتشر شده، بیست نفر شرکت داشتند و مشخص شد که میزان میکروب‌زدایی از دست با استفاده از آب در دمای ١٥ درجه سانتیگراد مانند استفاده از آب با دمای ٣٨ درجه است.
تاثیر اصلی این پژوهش این است که رستوران‌ها دیگر ملزم نیستند برای شستن دست، آب گرم در اختیار مشتریان بگذارند و این به معنی کاهش هزینه گرم کردن آب است.
در انجام این پژوهش، گروهی از پژوهشگران در دانشگاه راتگرز در صدد برآمدند در مورد این باور عمومی که آب ولرم یا گرم فایده بیشتری در نظافت دارد تحقیق کنند. توصیه سازمان‌های بهداشتی آمریکا نیز کمابیش با این باور همسو بوده است.
از بیست نفر داوطلب خواسته شد هر کدام دست‌هایشان را بیست بار با آب در دماهای ١٥، ٢٦ و ٣٨ درجه سانتیگراد همراه با مقادیر متفاوت صابون - از نیم تا ٢ میلی‌متر - بشویند. پیش از هر بار شستشو، دستهای این افراد به میکروب های غیرمضر آغشته می‌شد.
نتیجه تحقیقات نشان داد که میزان از میان رفتن میکروب‌ها با تغییر در دمای آب و میزان صابون مورد استفاده ارتباطی ندارد.
سرپرست این برنامه تحقیقاتی گفته است که وقتی مردم دست خودشان را با آب گرم می‌شویند احساس بهتری دارند اما از نظر میکروب-زدایی، دمای آبی که مورد استفاده قرار می‌دهند عملا بی تاثیر است.
البته پژوهشگرانی که این تحقیق را انجام داده‌اند می‌پذیرند که این تحقیق فاقد دامنه و عمق کافی بوده و برای یافتن بهترین راه زدودن باکتری‌های مضر از دست، به بررسی بیشتری نیاز است.
سازمان بیمه درمانی بریتانیا به مردم توصیه می‌کند که دست خود را با آب سرد یا گرم، هر کدام که ترجیح می‌دهند، بشویند اما تاکید دارد که باید مقدار کافی صابون به کار ببرند و زمان شستن دست هم حداقل بیست ثانیه باشد.
همچنین مالیدن دست‌ها به نحوی که تمامی سطح آنها شسته شود مهم اس