با همهگیری ویروس کرونا، زندگی انسانها تغییرات زیادی داشت. مشکلات
اقتصادی، تعطیلی مشاغل و بیکاری از یک طرف، دور افتادن از دوستان، اقوام و
عزیزان از طرف دیگر. در سالی که گذشت نه درست یکدیگر را دیدیم، نه درست سفر
رفتیم و نه به راحتی کار کردیم. اما خوب یا بعد با بیماری کنار آمدیم و
سعی کردیم در عین محدودیتها، به زندگی عادی برگردیم. در یک سال گذشته ماسک
بخش جدا نشدنیِ زندگی ما بوده است، حال اگر به شما بگوییم که ما ایرانیها
نه فقط برای یک سال گذشته، بلکه هزاران سال پیش هم از ماسک استفاده
میکردیم چه؟
شاید نمیدانستید اما هزاران سال پیش، ایرانیان از پوششی استفاده
میکردند که مشابه ماسکهای امروزی است. آنها به این وسیله «پنام»
میگفتند. کلمهای که در لغت به معنی پنهان و پوشیده است.
منبع عکس: کرمان نو
پنام، ماسک ایرانی
نام پنام را در منابع مختلفی میشنویم و میخوانیم و البته همیشه معنای
یکسانی نداشته. منبع اولی که در آن با این کلمه روبهرو میشویم، آبانیشت
است. یشتها مجموعهای از سرودها در دین زرتشت هستند که در ستایش ایزدان
سروده شدهاند. آبان یشت، سومین یشت بزرگ است و در آن میخوانیم که پنام
جامهای است که در زیر زره پوشیده میشود. یا مثلا در وندیداد، یکی از 5
کتاب فقهی دین زرتشتی، میخوانیم که پنام بخشی از اسلحه و لوازم یک مرد
جنگی است.
آنچه مد نظر ما است اما، در کتب پهلوی پیدا میشود. کتبی که پنام را
قطعه پارچه سفیدی میدانند که از جنس پنبه است و روی دهان آویخته میشود.
پنام باید دو بند انگشت پایینتر از دهان باشد و با دو نواری که به
گوشههای بالایی دوخته میشود، پشت سر بسته شود. در این حالت محافظی است
برای جلوگیری از آلوده کردن عناصر و محیط اطراف. خب متوجه شدیم که پنام
چیست و به چه چیزی گفته میشود. اما خب این پوشش محافظتی به چه کار
میآمده؟
منبع عکس: دین بهی
از پنام کجاها استفاده میشد؟
در محضر شاه
یکی از موارد استفاده، در محضر شاه بوده است. پادشاهان به دلیل
موقعیتشان، حالتی از تقدس داشتند و افراد خواسته یا ناخواسته باید به آنها
احترام میگذاشتند. حاضر شدن در محضر شاه آداب خاصی داشت و فقط برای افراد
محدودی مجاز بود. افرادی که مجاز به دیدن پادشاه بودند یا افرادی که
میخواستند در محضر شاه حاضر شوند، پنام به صورت میزدند تا جلوی انتقال
آلودگی و بوی بد دهان را بگیرند. البته این سنت را در کشورهای مختلف هم
میبینیم، مثلا چینیها هم در دربار و در حضور پادشاه، روبندهای به صورت
میزدند.
در محضر بیمار
دیگر کسانی که از آن استفاده میکردند، پزشکان بودند. در ایران باستان 5 رشته پزشکی وجود داشت:
اول، آشوپزشک یا پزشک بهداشت که مسئولیت پاکیزگی را بر عهده داشت و از
همان طریق بیماران را درمان کرده یا باعث پیشگیری از وقوع بیماری بود.
دوم، دادپزشک یا پزشک عدالت که تقریبا وظایفی مشابه با پزشکی قانونی امروزی داشت.
سوم، کارتوپزشک یا پزشک کارد که همان جراح امروزی است.
چهارم ارورپزشک یا گیاه پزشک که با گیاهان دارویی کار میکرد و به نوعی داروساز امروزی بود.
در نهایت، مانتره پزشک یا پزشک مقدس که با دعا خواندن بیماران درمان میکرد.
پزشکان باید پنام به صورت میزدند و با روی خوش به صحبتهای بیمار گوش
میکردند. آنها اسبهای تندرو داشتند تا در اسرع وقت، خود را به بیماران
برسانند و باید داروی کافی همراه خود میبردند.
در محضر آذر
این مورد، اصلیترین کاربرد پنام در ایران باستان بوده است و ماهیتی
آئینی دارد. همانطور که احتمالا میدانید، آتش در باور زرتشتی تقدس دارد و
زرتشتیان از آتش پرستاری میکنند. آلوده کردن عناصر به خصوص آتش، میان
آنها عملی مذموم و نکوهیده است. به همین دلیل، موبدان پنام به چهره میزدند
تا نفسشان آتش را آلوده نکند.
در محضر از دنیا رفته
پنام در مراسم تشییع هم استفاده میشد، زمانی که نساسالار یا نساکش که
مرده را در دخمه میگذارد، برای جلوگیری از آلودگی، پارچه سفیدی به چهره
میبستند. در این موارد مامور تدفین، لباس یکدست سفید پوشیده و با کلاه و
روبنده مراسم را اجرا میکرد.
منبع عکس: ایرنا
پنام صورت و چشم
تا این لحظه آنچه از پنام خواندید، مانند ماسک امروزی به معنی محافظی بر
روی صورت بود که با هدف جلوگیری از انتشار آلودگی استفاده میشد. اما این
روبنده در مورد چشم هم به کار برده میشد. پنام چشم درواقع همان چشم زخم
است و گاهی به عنوان باطلالسحر هم استفاده میشد و شامل انواع مختلفی از
سنگها، مهرهها، صدف، دندان، شاخ و استخوان بود.
پنام لایهای محافظتی است که با اهداف مختلف و در جاهای مختلف استفاده
میشده است. فکر کردیم این روزها که بحث ماسک و محافظت از خودمان اینقدر
داغ است، بد نیست نگاهی هم به استفاده از پنام در گذشته ایران داشته باشیم.
پژوهشگران
استرالیایی، نوعی تلویزیون مبتنی بر پرتو ماوراءبنفش ابداع کردهاند که
میتواند به پژوهشگران کمک کند تا بفهمند که حیوانات چگونه جهان را
میبینند.
به گزارش ایسنا و به نقل از فیز، دانشمندان
"دانشگاه کوئینزلند"(University of Queensland) استرالیا، نوعی تلویزیون
ماوراءبنفش ابداع کردهاند که میتواند به پژوهشگران در درک بهتر این موضوع
که حیوانات چگونه جهان را میبینند، کمک کند.
تاکنون نمایشگرهای استانداردی که روی وسایلی مانند تلویزیونها یا
رایانهها نصب میشوند، برای نمایش محرکهای بینایی در پژوهشهای مربوط به
بینایی حیوانات مورد استفاده قرار گرفتهاند اما هیچ کدام نتوانستهاند
بینایی ماوراءبنفش را که توانایی دیدن طول موجهای نور کوتاهتر از ۴۰۰
نانومتر است، آزمایش کنند.
دکتر "ساموئل پاول"(Samuel Powell)، از پژوهشگران این پروژه گفت: این
فناوری جدید، اسرار مربوط به بینایی همه انواع حیوانات از جمله ماهیها،
پرندگان و حشرات را آشکار خواهد ساخت.
وی افزود: تلویزیونهای مخصوص انسان به طور کلی از سه رنگ قرمز، سبز و
آبی برای ایجاد تصاویر استفاده میکنند اما نمایشگرهای تازه توسعه یافته ما
دارای پنج رنگ از جمله بنفش و ماوراءبنفش هستند. اکنون با استفاده از این
نمایشگر میتوانیم شکلهای ساده را به حیوانات نشان دهیم تا توانایی آنها
در تشخیص رنگها از یکدیگر یا درک آنها از حرکت را با حرکت الگوهای نقطهای
محک بزنیم. ما نام این فناوری را "تلویزیون ماوراءبنفش"(UV-TV) گذاشتهایم
اما شک دارم که کسی بخواهد آن را در خانه خود داشته باشد.
پاول ادامه داد: اگر بخواهید که تلویزیون ماوراءبنفش را تماشا کنید،
باید عینک آفتابی و کرم ضد آفتاب داشته باشید و وضوح تصویر این تلویزیون
نیز نسبتا پایین است؛ بنابراین نباید انتظار داشته باشید که به زودی،
شبکههای مورد علاقه خود را در آن تماشا کنید. این وضوح کم، برای نشان دادن
الگوهای نقطهای به ماهی و بررسی درک آن در آزمایش موسوم به "آزمون
ایشیهارا"(Ishihara test) کافی است. آزمون ایشیهارا، برای افرادی که آزمایش
بینایی رنگ را پشت سر گذاشتهاند، آشنا است.
انسانها در این آزمایش، یک شماره را که در پس شمار زیادی از نقاط رنگی
پنهان شده است، میخوانند اما از آنجا که حیوانات نمیتوانند شمارهها را
مانند انسانها بخوانند، آموزش میبینند که نقطه عجیبی را در میان زمینهای
از نقاطی با رنگهای متفاوت پیدا کنند.
دکتر "کارن چنی"(Karen Cheney)، از پژوهشگران این پروژه گفت: این فناوری
به پژوهشگران امکان خواهد داد تا درک خود را در مورد زیستشناسی حیوانات
گسترش دهند. الگوهای رنگ بسیاری در طبیعت وجود دارند که برای ما قابل دیدن
نیستند زیرا ما نمیتوانیم پرتو ماوراءبنفش را تشخیص دهیم. زنبورهای عسل از
الگوهای ماوراءبنفش استفاده میکنند تا جای شهد گل را بیابند و ماهی
میتواند افراد را با استفاده از الگوهای ماوراءبنفش تشخیص دهد. ما اخیرا
بررسی بینایی دلقکماهی را که برخلاف انسان، بینایی حساس به پرتو
ماوراءبنفش دارد، مورد بررسی قرار دادهایم.
وی افزود: پژوهش ما نشان میدهد که راهراههای سفید روی بدن دلقکماهی
نیز پرتو ماوراءبنفش را منعکس میکنند؛ بنابراین ما باور داریم که ممکن است
ماهیها از سیگنالهای رنگ ماوراءبنفش برای تشخیص یکدیگر و تسلط بر گروه
اجتماعی استفاده کنند. این فناوری به ما امکان میدهد تا بفهمیم که حیوانات
چگونه جهان را میبینند و به سوالات قابل توجه در مورد رفتار حیوانات پاسخ
دهیم.
این پژوهش، در مجله "Methods in Ecology and Evolution" به چاپ رسید.
"بیل
گیتس" بنیان گذار شرکت بزرگ مایکروسافت و یکی از ثروتمندترین مردان دنیا
میگوید که اگر جهان تا سال ۲۰۵۰ به عدم انتشار کربن نرسد، فاجعه رخ خواهد
داد.
به گزارش سلام نو به نقل از ایسنا، "بیل گیتس" بنیان گذار شرکت بزرگ
مایکروسافت و یکی از ثروتمندترین مردان دنیا میگوید عدم دستیابی به انتشار
خالص صفر کربن تا سال ۲۰۵۰ موجب یک موج مهاجرتی بدتر از بحران سوریه خواهد
شد.
"بیل گیتس" بنیانگذار مایکروسافت در پی بحران انرژی که این روزها
گریبانگیر ایالت تگزاس در آمریکا شده است، به اطلاعاتی در این زمینه و
موضوع انتشار کربن اشاره داشت.
وی که از ثروتمندترین افراد دنیا و در عین حال از بخشندهترین آنها نیز
هست، هشدار داد که اگر جهان تا سال ۲۰۵۰ به عدم انتشار کربن نرسد، عواقب
ناگواری در انتظارش خواهد بود.
"گیتس" در کتاب جدید خود به نام "چگونه از یک فاجعه آب و هوایی جلوگیری
کنیم" میگوید ضروری است که دنیا برای جلوگیری از یک فاجعه طی ۳۰ سال آینده
۵۱ میلیارد تن انتشار فعلی کربن را به صفر برساند.
وی به "کریس والاس" مجری برنامه "فاکس نیوز یکشنبه" گفت که مهاجرتی که
ما حاصل از جنگ داخلی سوریه شاهد آن بودیم، تا حدودی هم به شرایط اقلیمی
مربوط بود. اما ما اگر تا سال ۲۰۵۰ انتشار کربن را به صفر نرسانیم، شاهد
موج مهاجرتی جدیدی به میزان ۱۰ برابر بیشتر از مهاجرت سوریها خواهیم بود،
زیرا مناطق استوایی غیرقابل زندگی خواهد شد.
وی افزود: ما در طول تابستان قادر به کشاورزی یا بیرون رفتن نخواهیم
بود. آتش سوزیهای بزرگ رخ خواهد داد و حتی کشاورزی در جنوب ایالات متحده
به طرز چشمگیری افت میکند.
گیتس در ادامه گفت که این رویداد، تلفات جانی به مراتب بیشتری نسبت به بدترین موج شیوع ویروس کرونا خواهد داشت.
وی گفت: بیثباتی به طور کلی پنج برابر مرگ و میر بیشتری نسبت به اوج
بیماری همهگیر کووید-۱۹ به بار خواهد آورد که هر ساله نیز افزایش خواهد
یافت.
گیتس درباره هدف گذاری سال ۲۰۳۰ برای رسیدن به عدم انتشار کربن گفت: این
[هدف] کاملاً غیر واقعبینانه است و حداقل ۳۰ سال طول میکشد تا به این
مهم دست یابیم.
در حالی که "گیتس" متهم است که برخلاف گفتگو در مورد لزوم کاهش میزان
انتشار گازهای گلخانهای، خودش در یک خانه بزرگ زندگی میکند و با هواپیمای
شخصی پرواز می کند که هر دو عامل انتشار کربن هستند، میگوید که سایر
اقداماتش اینها را جبران میکند.
وی میگوید: من با خرید سوخت پاک هواپیما و تأمین بودجه برای جذب کربن و
تأمین اعتبار پروژههای مسکن ارزان قیمت برای استفاده از برق به جای گاز
طبیعی، انتشار کربن توسط خود را جبران میکنم. وی همچنین خاطر نشان کرد که
این تلاشها چقدر گران بوده است و گفت که این هزینهها باید کاهش یابد.
"گیتس" که یک کارآفرین متبحر است که دهها هزار شغل ایجاد کرده و به
نوعی ایالات متحده را به عنوان رهبر فناوری در سراسر جهان معرفی کرده است،
گفت که تغییر به سمت انرژی پاک، ضروری است و این امر موجب رشد قابل توجه
موقعیتهای شغلی برای مهندسان میشود.
ناسا: "استقامت" در شرایط فوق العادهای قرار دارد/ جزئیات تازهای از فرود روی مریخ
ناسا
میگوید: مریخنورد "استقامت" پس از آن که با طی مسیری ۲۳۹ میلیون
مایلی(۴۱۶ میلیون کیلومتر) با موفقیت روی سطح مریخ فرود آمد، در وضعیت
فوقالعادهای قرار دارد.
به گزارش ایسنا و به نقل از دیلی میل، مت والاس(Matt Wallace) که معاون مدیر ماموریت مریخ ۲۰۲۰ است میگوید: خبر خوب این است که فضاپیما در وضعیت فوقالعادهای قرار دارد.
توماس زوربوچن(Thomas Zurbuchen) از مدیران ماموریت ناسا گفت:
هیجانانگیز است وقتی فکر میکنیم قرار است نمونههایی از مریخ به زمین
بیاوریم. ما رباتمان را به یک زمینشناس و اخترزیستشناس تبدیل کردیم تا
نمونههایی را که میخواهیم به زمین بیاوریم برایمان جمعآوری کند.
رد و بدل کردن سیگنالهای رادیویی بین ناسا و "استقامت" ۱۱ دقیقه و ۲۲
ثانیه طول میکشد بنابراین کامپیوترهای نصب شده روی مریخنورد و ۱۹ دوربین
مسئول فرود "استقامت" بودند.
این فرود قابل توجه ۰۰:۳۰ بامداد جمعه به وقت ایران انجام شد و ناسا تمام فرآیند فرود را برای تماشاگران مشتاق به طور زنده پخش کرد.
کاوشگر استقامت ملقب به "پرسی" توانست با موفقیت از "۷ دقیقه وحشت" گذر
کند و با تحمل دمای ۲۰۰۰ درجه فارنهایت(۱۰۹۳ درجه سانتیگراد) و با سرعت ۱۲
هزار مایل بر ساعت (۱۹۳۱۲ کیلومتر بر ساعت) وارد جو مریخ شود.
چنین سرعت زیادی میزان بالایی از مقاومت هوا و اصطکاک ایجاد
میکند که باعث میشود "استقامت" تا بیش از ۲۰۰۰ درجه فارنهایت (۱۰۹۳ درجه
سانتیگراد) گرم شود. بیشتر این گرما توسط یک سپر گرمایی که بین مریخنورد و
محیط بیرون قرار میگیرد جذب میشود. هنگامی که مریخنورد هنوز ۷ مایل(۱۱
کیلومتر) با سطح فاصله داشت یک چتر نجات باز شد. ناسا میگوید این مرحله
بسیار حساس بود و چتری که استفاده شد بزرگترین چتری است که تاکنون به یک
سیارهی دیگر ارسال شده است.
هنگامی که چتر باز شد سپر گرمایی از مریخنورد جدا شد زیرا
بیشترین میزان دما را جذب کرده بود و اکنون دیگر نیازی به آن نبود. جدا شدن
این سپر به دوربینهای "استقامت" اجازه میداد تا زمین زیر مریخنورد را
بررسی کنند و به دنبال مکانی مناسب برای فرود باشند.
برای افزایش احتمال موفقیت این ماموریت برای اولین بار از سیستم
Terrain Relative Navigation استفاده کرد که از سطح زمین عکس میگیرد و
اطلاعات جمعآوری شده توسط آن برای یافتن مکانی مناسب برای فرود استفاده
میشود.
حدود ۹۰ ثانیه بعد سپر پشتی کپسول که به چتر متصل بود از آن جدا
شد. در این لحظه مریخنورد ۱.۷ مایل(۲.۷ کیلومتر) با سطح مریخ فاصله داشت.
پس از جدا شدن چتر بخش کنترلگر که "استقامت" را حمل میکرد
کنترل فرود را برعهده گرفت. این کنترلکننده از ۸ موتور موشک استفاده کرد
تا سرعت مریخنورد را از ۱۹۰ مایل بر ساعت (۳۰۵ کیلومتر بر ساعت) به ۱.۷
مایل بر ساعت(۲.۷ کیلومتر بر ساعت) برساند. سپس این مریخنورد مانور اسکای
کرین 'skycrane' را که اولین بار برای مریخنورد "کنجکاوی" Curiosity در
سال ۲۰۱۲ ساخته شد بود انجام داد.
فضاپیمایی که مریخنورد را حمل میکرد ۱۰ دقیقه قبل از آن که به جو مریخ
برسد از آن جدا شد و مریخنورد استقامت با سرعت ۱۲ هزار مایل در ساعت
(۱۹۳۱۲ کیلومتر بر ساعت) وارد جو شد با این سرعت میتوان در ۱۵ دقیقه از
لندن به نیویورک سفر کرد.
کنترل کننده پرواز سواتی موهان (Swati Mohan) به همکارانش گفت:
فرود تایید شد! "استقامت بر روی سطح مریخ قرار گرفته و آمادهی جستجو برای
یافتن نشانههای حیات است.
"استقامت" ۲ سال آینده را در جستجوی نشانههای حیات در دهانه خواهد بود و آزمایشهای زیادی انجام خواهد داد.
پس از این فرود موفقیت آمیز، ناسا نقشهای مجازی منتشر کرد که به
کاربران این امکان را میدهد تا "پرسی" را به محض اینکه جستجویش در سیارهی
سرخ را آغاز کرد دنبال کنند.
رئیس جمهور جو بایدن (Joe Biden) هم در میان میلیونها تماشاگر فرود
مریخنورد بود و در توییتی این موفقیت را تبریک گفت و آن را اتفاقی تاریخی
نامید.
این سطحنورد ۲.۲ میلیارد دلاری که اندازهی یک خودرو است به سمت زمینی
مسطح در دهانهی جزرو رفت. جزرو ۲۸ مایل (۴۵ کیلومتر) عرض و ۸۲۰ فوت (۲۵۰
متر) عمق دارد و ۳.۵ میلیارد سال پیش محل دریاچهای در مریخ بوده است.
استقامت اولین تصاویر از دهانهی جزرو را دقایقی پس از آن که ناسا
ارتباط رادیویی را با آن برقرار کرد فرستاد که باعث تشویق و خوشحالی در بخش
کنترل ماموریت ناسا در کالیفرنیا شد.
جتپکی که "استقامت را حمل میکرد آن را به وسیلهی طنابهای نایلونی
۲۵(۷ متر) فوت پایینتر برد و به آرامی روی سطح سیارهی سرخ قرار داد با
سرعتی کمتر از سرعت قدم زدن. در این مرحله این فضاپیما طنابها را قطع کرد و
از مریخنورد دور شد تا مطمئن شود که به آن آسیبی نمیرساند.
دکتر دانیل براون(Daniel Brown) ستارهشناس از دانشگاه ناتینگهام
ترنت(Nottingham Trent) میگوید: تمام این روند با خطر همراه بود. شما هیچ
وقت نمیدانید مریخ چه غافلگیری برایتان دارد آن هم در حالی که سطح نشین
این مانور را خودش به تنهایی انجام میدهد.
ناسا پیش از آن که "استقامت" مجموعهای از بررسیها را آغاز کند با آن یک ارتباط رادیویی برقرار کرد.
"استقامت" بزرگترین و پیشرفتهترین سطحنوردی است که تاکنون توسط ناسا
به مریخ فرستاده شده و نهمین فضاپیمایی است که از سال ۱۹۷۰ توانسته با
موفقیت بر روی سطح مریخ فرود بیاید.تمام این سطحنوردها ساختهی ایالات
متحده بودهاند.
برخلاف سطحنوردهای دیگر ناسا مثل "سوجورنر"(Sojourner) ،
اسپیریت(Spirit) ، "فرصت"(Opportunity) و "کنجکاوی"(curiosity)، استقامت به
منطقهای خطرناکتر فرستاده شد. زیرا تصور میشود دهانهی جزرو دریاچهای
خشک شده باشد که به سنگهای کمیاب نزدیکتر است و همهی اینها از نظر علمی
برای دانشمندان مستقر در زمین بسیار قابل توجه هستند.
کن ویلفورد(Ken Williford) دانشمند این پروژه میگوید: آیا ما در این
کهکشان بزرگ تنها هستیم؟ یا حیات بیشتری در جهان وجود دارد؟ آیا در هر زمان
و مکانی که شرایط مناسب باشد حیات به وجود میآید؟ چیزی نمانده که پاسخ
این سوالاتمان را بیابیم.
اولین کار "استقامت" آزاد کردن بالگرد "نبوغ" است. "استقامت" طرح خود را
از سطحنورد "کنجکاوی" گرفته و ۷ فوت طول(۲ متر) ، ۹ فوت(۳ متر) عرض و
۲۲۶۰ پوند (۱۰۲۵ کیلوگرم) وزن دارد.
این بالگرد ۱۹ اینچی(۴۸ سانتیمتر) در ارتفاع ۱۵ فوتی(۴.۵ متری) معادل
۱۰۰ هزار فوت در زمین(۳۰۴۸۰ متر) پرواز خواهد کرد که به آن اجازه میدهد
اطلاعات زمینشناسی مناطقی که مریخنورد به آنها دسترسی ندارد را جمعآوری
کند.
تیغههای آن در دو جهت مختلف با سرعت ۲۴۰۰ دور در دقیقه میچرخند.
این اولین باری است که یک بالگرد زمینی در چنین شرایطی و در یک سیارهی دیگر پرواز میکند.
بالگرد "نبوغ" از انرژی خورشیدی استفاده میکند و باتری بزرگی دارد که
میتواند ۹۰ دقیقه پرواز در هر روز را پوشش دهد. هنوز تاریخ مشخصی برای
شروع این سفر وجود ندارد زیرا ناسا میخواهد به "استقامت" و "نبوغ" فرصت
کافی بدهد تا مطمئن شود هر دوی آنها به درستی کار میکنند.
اولین پرواز آزمایشی خواهد بود تا مشخص شود آیا پرواز بر روی سطح مریخ
امکان پذیر است. بالگرد چند فوت از سطح فاصله میگیرد و برای ۳۰ ثانیه معلق
میماند.
ناسا این لحظه را با لحظهی پرواز برادران رایت مقایسه میکند و
باور دارد "نبوغ" نظر ما در مورد کاوش جهان در آینده را تغییر خواهد داد.
هدف اصلی "استقامت" جستجوی نشانههای زیستی است. نشانههایی از وجود
حیات میکروبی در گذشته و همچنین جمعآوری نمونههای سنگ که توسط ماموریت
دیگری که در سال ۲۰۲۶ انجام میشود به زمین آورده خواهند شد.
مریخنورد سطح مریخ را شکافته و موارد مورد نظر را درون لولههای بدون
میکروب تیتانیومی قرار میدهد. این لولهها در شکم مریخنورد جا خواهند
گرفت.
ناسا میخواهد حداقل ۲۰ نمونه با تنوع مختلف جمعآوری کند که برای بررسی به زمین بازگردانده شود.
فرود موفقیت آمیز مریخنورد استقامت با تشویق گروه در هشت اتاق مجزا
همراه بود. از آنجا که این گروه برای محافظت در برابر کووید از یکدیگر جدا
بودند.
استیو جورچیک(Steve Jurczyk) مدیر کنونی ناسا میگوید: بسیار فوقالعاده
است که "استقامت" به "کنجکاوی" پیوسته است و برای گروه افتخار آمیز است.
گروهی فوقالعاده که از پس همهی مشکلات و چالشهای فرود بر روی مریخ
برآمدند از جمله کووید و به این موفیت بزرگ دست یافتند.
ناسا برای ماموریت پیش رو با آژانس فضایی اروپا همکاری میکند تا نمونههای جمعآوری شده را با حداقل دو فضاپیما به زمین بازگردانند.
جیم بریدنستین(Jim Bridenstine) مدیر سابق ناسا گفته بود: ما قرار است
در سال ۲۰۲۶ ماموریتی به مریخ داشته باشیم تا نمونههای جمعآوری شده را به
زمین بیاوریم. برای اولین بار در طول تاریخ ما ماموریت بازگردادن نمونه از
مریخ را انجام خواهیم داد.
لوری گلیز (Lori Glaze) از بخش علوم سیاره ای ناسا میگوید: برای مدت
طولانی دانشمندان قصد داشتند نمونههایی از مریخ به زمین بیاورند. ما
نمونههایی از مریخ داریم که به عنوان شهابسنگ به زمین آمدهاند. اما
نمیدانیم دقیقا از کدام بخش مریخ هستند. همچنین آنها از فضا عبور کردند
که باعث شده نسبت به آن چه در سطح مریخ بودند تغییر کنند.
سفر به مریخ و همراه آوردن نمونههای آن به صورت دست نخورده به ما کمک
میکند تا پاسخ سوالاتمان در مورد تاریخچه زمینشناختی مریخ و تکامل و
نحوهی تشکیل آن را پیدا کنیم. همچنین میتوانیم به سوالات مهمی مثل اینکه
آیا ۳.۵ میلیون سال پیش در مریخ حیات وجود داشته یا نه و آیا این حیات حفظ
شده پاسخ دهیم.
طبق گفتهی ناسا لولههایی که نمونهها در آن قرار می گیرند تمیزترین
چیزی است که در زمین ساخته شده است. زیرا آنها میخواهند وجود حیات در
مریخ را بررسی کنند بنابراین ناسا باید مطمئن میشد هیچگونه آلودگی زمینی
وجود نداشته باشد.
Mars Ascent Vehicle نمونهها را از سطح به سمت موشکی که آنها را به زمین میآورد پرتاب خواهد کرد.
محققان انگلیسی و آژانس فضایی ایالات متحده در این فرآیند با هم همکاری
خواهند کرد. متخصصان در دانشگاه امپریال و موزهی تاریخ طبیعی به
تصمیمگیری در مورد اینکه کدام نمونهها به زمین برگردند کمک خواهند کرد.
دولت انگلیس تقریبا یک میلیون پوند برای ماموریت "استقامت" فراهم کرد.
طبق گفته انجمن سیارات هزینه ساخت این سطح نورد ۲.۲ میلیارد دلار معادل ۱.۶
میلیارد پوند بوده است.
پرتاب آن روی موشک Atlas V ۵۴۱ دویست و چهل و سه میلیون دلار دیگر هزینه
داشت و هزینهی عملیات دو ساله آن ۳۰۰ میلیون دلار برآورد میشود که
هزینهی کل این ماموریت را به ۲.۷ میلیارد دلار میرساند.
تمام ماموریتهای "استقامت" با ۱۹ دوربین آن انجام خواهد شد و انرژی آن
از ۱۰.۶ (۵کیلوگرم) پوند پلوتونیوم که در مخزنی تقریبا به اندازه یک سطل
قرار دارد تامین خواهد شد. ناسا میگوید پلوتونیوم ۲ هزار وات انرژی حرارتی
تولید میکند و برای مدت ۱۴ سال دوام دارد.
فعالیت دیگر "استقامت" که برای یک سال مریخی (۶۸۷ روز زمینی)
برنامهریزی شده بررسی این است که آیا میتوان از مواد موجود در مریخ برای
تسهیل ماموریت بازگشت استفاده کرد.
این ماموریت(Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment) نام
دارد و به اکتشافات انسانی در مریخ در آینده کمک می کند. یکی از اهداف این
ماموریت تبدیل دی اکسید کربن موجود در جو مریخ به اکسیژن است. و در صورت
موفقیت تبدیل به طرح اصلی تولید سوخت موشک از جو مریخ و همچنین تولید هوا
برای تنفس میشود.
به محض اینکه در سال ۲۰۳۱ نمونهها به زمین بازگردند دانشمندان با برشهای نازک آنها را برای یافتن حیات میکروبی بررسی میکنند.
استقامت همچنین دارای تجهیزات دیگری از جمله رادار، دوربینهای پیشرفته و لیزر است.
این مریخنورد از لیزر پر قدرتش به نام SuperCam استفاده خواهد کرد تا
پالسهایی با انرژی بالا پرتاب کند که قادرند سنگها را تا فاصلهی ۲۰ فوتی
( ۶ متری) تبخیر کند.
پرتو لیزر هدف را تا ۱۸ هزار درجه فارنهایت (۹۹۸۲ سانتیگراد) گرم
میکند که برای تبدیل سنگ به پلاسما کافی است تا دوربینها بتوانند آن را
برای بررسیهای بعدی ثبت کنند.
دوربین هایرایز (HiRISE) مدراگرد شناسایی مریخ ناسا، تصاویری خیره کننده از سطح مریخ ثبت کرده است.
در تصاویر منتشر شده تپههای شنی و درههای کوچک و کریستالهای یخ به
رنگهای قهوهای و آبی روشن دیده میشوند. کربن دی اکسید جو مریخ بیش از ۹۵
درصد است. مریخ سیارهای است که دارای فصلهای مختلف و در طول زمستان حالت دی اکسید کربن جوی از گاز به جامد تبدیل میشود.
بررسیهای
ناسا نشان میدهد برخی ریز ارگانیسمهای موجود در زمین به طور موقت بر روی
کره مریخ زنده میمانند. این کشف علمی پیامدهای مهمی برای سفر و زندگی در
مریخ دارد.
به گزارش خبرگزاری مهر
به نقل از انگجت، پژوهش یادشده که به طور مشترک با همکاری مرکز هوافضای
آلمان صورت گرفته نشان میدهد برخی ارگانیسمهای قارچی و باکتریایی که از
سال ۲۰۱۹ در لایه استراتسفر زمین نگهداشته شده بودند، زنده ماندهاند. این
لایه دومین لایه جو زمین است که در بالای لایه اوزون قرار دارد و شرایط آن
شباهت زیادی به سیاره مریخ دارد. از همین رو بسیاری از محققان نمونههای
خود را در این منطقه قرار میدهند تا میزان تاب آوری آنها را دریابند.
تحقیق انجام شده در این زمینه
حاکیست ریز ارگانیسمهای یادشده مدتی در لایه استراتسفر زمین زنده
ماندهاند و حتی در صورت مرگ ظاهری پس از بازگردانده شدن به محل زیست طبیعی
خود دوباره احیا شده و حیات خود را از سر گرفتهاند. انواع قارچها و
میکروبهای مورد استفاده در این تحقیق در درون دو ظرف آلومینیومی نگهداری
شدهاند و یک بالن ناسا آنها را به استراتوسفر منتقل کرد تا نمونههای
یادشده شرایط مریخ را تجربه کنند. نمونههای مذکور در این شرایط بیش از
هزار برابر از میزان آفتاب سوختگی در معرض تابش اشعه ماورا بنفش قرار
گرفتند.
ناسا معتقد است این کشف علمی به
انجام مأموریتهای طولانی مدت فضایی و سفر به مریخ کمک میکند، زیرا
میتوان امیدوار بود که بسیاری از ریزارگانیسم های یادشده که در بدن انسان
هم وجود دارند، در فضا و در سیاره مریخ هم سالم بمانند و لذا خطر کمتری
فضانوردان را تهدید خواهد کرد. برخی از میکروبهای سالم مانده در فضا هم
اگر چه فایده خاصی برای بدن انسان ندارند، اما میتوان از آنها برای تولید
غذا و موادی که در حالت عادی باید از زمین به مریخ منتقل شوند، استفاده
کرد.
گروهی از محققان استرالیایی داروهایی به ایستگاه فضایی بین المللی فرستاده اند و قصد دارند شیوه های تولید دارو در فضا را بسنجند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از نیواطلس، آخرین کپسول تأمین ذخایری که به سمت ایستگاه فضایی بین المللی
ارسال شد، حاوی یک محموله خاص از قرصهای دارویی بود. این محموله که به
دانشگاه آدلاید در استرالیا تعلق دارد، بخشی از پروژهای جهت توسعه روشهای
ساخت دارو در فضا در مأموریتهای طولانی مدت است.
در نخستین سفرهای فضایی انجام شده، فضانوردان داروهایی را همراه خود میبردند. این محموله شامل آنتیبیوتیکها و مسکنهای مختلف بود که در مواقع اضطراری کمک حال آنان بود.
این درحالی است که امروزه ایستگاه فضایی بین المللی
ذخیره دارویی کامل دارد و به طور مرتب تجدید میشود. اما تمایل انسان برای
سفر به اعماق منظومه شمسی یک چالش در این زمینه به وجود میآورد. بسیاری
از داروها زمان انقضا دارند و شرایط سخت سفر فضایی سبب میشود داروها بسیار
سریعتر از روی زمین فاسد شوند. این بدان معنا است که برای مأموریت به
مریخ که حدود سه سال طول میکشد باید راهکاری دارویی پیدا کرد.
برای این منظور گروهی از محققان به رهبری پروفسور «ولکرهسل» از دانشگاه آدلاید بستههایی حاوی ۶۰ قرص به ایستگاه فضایی ارسال کردند. آنها شبیه داروهای عادی به نظر میرسند، اما در واقع ترکیب بندی آنها به گونهای است که گویی در فضا تولید شدهاند.
عناصر فعال این قرصها ایبوپروفن و ویتامین سی هستند اما
عناصر تثبیت کننده مواد مختلفی مانند سیلیکا، سیلیکات منیزیم و فسفات کلسیم
هستند که در ماه نیز وجود دارند. این قرصها در پلتفرم MISSE خارج ایستگاه
فضایی بین المللی قرار میگیرند. به این ترتیب قرصهای مذکور در معرض خلأ، دمای بالا، بی وزنی و تابش شدید اشعههای فضایی قرار میگیرند.
قرار است ۶ ماه بعد قرصها به زمین ارسال شوند تا محققان دانشگاه آدلاید
علائم ویرانی و عدم تثبیت را در آنها بررسی کنند. هدف این پژوهش استفاده
از اطلاعات به دست آمده برای توسعه روشهایی است که فضانوردان در آینده
بتوانند داروهای خود را بسازند.